Biuro Polsko-Niemieckie
Angelika Menze Sp. z o.o.
ul. Antoniego Małeckiego 23/3
60-708 Poznań
Angelika Menze Sp. z o.o.
ul. Antoniego Małeckiego 23/3
60-708 Poznań
Wrzesień / październik 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Zakończenie okresu obowiązywania ustawy antykryzysowej.
Jakie możliwości elastycznej regulacji warunków pracy pozostaną do dyspozycji przedsiębiorców?
W odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy, polski ustawodawca wprowadził w 2009 roku przejściowo obowiązujące przepisy dotyczące zwalczania skutków kryzysu na rynku pracy (Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców, Dz.U. 2009 Nr 125, Poz. 1035, dalej: „Ustawa”)
Środki przewidziane w Ustawie zostały skierowane po części do wszystkich przedsiębiorców i po części do tzw. „przedsiębiorców w tymczasowych trudnościach”.
Ustawa umożliwia elastyczne uregulowanie czasu pracy, m.in. przez:
- wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy,
- wprowadzenie indywidualnego rozkładu czasu pracy pracownika przewidującego różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy;
- obniżenie wymiaru czasu pracy przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy i nie więcej niż do połowy pełnego wymiaru czasu pracy;
- możliwość zatrudnienia na podstawie nieograniczonej liczby kolejnych umów o pracę na czas określony, pod warunkiem, że łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami, nie przekroczy 24 miesięcy.
Środki wprowadzone przez ustawę mogą być stosowane przez przedsiębiorców do końca roku 2011. Po tym terminie ustawa wygaśnie i zaczną obowiązywać wyłącznie zwykłe zasady przewidziane przez Kodeks pracy i inne ustawy pracownicze.
W tym kontekście powstaje pytanie, jakimi środkami do walki ze skutkami kryzysu będą dysponowali przedsiębiorcy po wygaśnięciu ustawy.
--------------------------------------------------------------------------------
Okres rozrachunkowy
Zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu pracy, pracodawca może ustalić w regulaminie pracy okres rozliczeniowy nieprzekraczający 4 miesięcy. W szczególnych przypadkach okres ten może być wydłużony do 6, a nawet 12 miesięcy.
Oznacza to, że nawet na podstawie zasad ogólnych, pracodawca może stosunkowo elastycznie regulować tygodniowy czas pracy w ramach przedłużonego okresu rozrachunkowego, pod warunkiem, że w danym okresie rozliczeniowym czas pracy nie przekroczy średnio 40 godzin tygodniowo. Co do zasady, jeśli czas pracy przekroczy 8 godzin dziennie lub średnio 40 godzin tygodniowo (w okresie obrachunkowym), należy traktować go jako godziny nadliczbowe.
--------------------------------------------------------------------------------
Zmiana warunków pracy i płacy
Warunki pracy i płacy mogą zostać zmienione w drodze wypowiedzenia ewentualnie porozumienia między pracownikiem a pracodawcą. W ten sposób może zostać zmniejszona wysokość wynagrodzenia lub wymiar czasu pracy.
Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy co do zasady znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracy, tzn. w szczególności przepisy Kodeksu pracy dotyczące okresów wypowiedzenia jak również przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych.
--------------------------------------------------------------------------------
Zawieszenie stosowania niektórych przepisów prawa pracy
Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może być zawarte porozumienie o zawieszeniu stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy (z wyjątkiem przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wykonawczych). W praktyce powyższe porozumienie może dotyczyć np. regulaminu premiowania.
Powyższe porozumienie, zawiera pracodawca i reprezentująca pracowników organizacja związkowa, a jeżeli pracodawca nie jest objęty działaniem takiej organizacji, porozumienie zawiera pracodawca i przedstawicielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u tego pracodawcy.
Zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy nie może jednak trwać dłużej niż przez okres 3 lat.
Autorzy:
Mariusz Śron
Partner Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
Wojciech Łyszczarz
Managing Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
Czerwiec 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Kancelarię von Zanthier.
Od 01.04.2011 VAT w przypadku wielu transakcji rozlicza polski nabywca
W dniu 01.04.2011 r. weszła w życie nowelizacja przepisów ustawy o VAT, która rozszerzyła – w przypadku wielu transakcji z zagranicznymi podmiotami - obowiązek rozliczania podatku VAT przez polskiego usługobiorcę / nabywcę towarów.
W dotychczas obowiązującym stanie prawnym w przypadku świadczenia usług oraz dostawy towarów dokonywanych przez podmioty zagraniczne, zagraniczny usługodawca / dostawca towarów uprawniony był do rejestracji w Polsce dla celów podatku VAT i do rozliczenia podatku VAT należnego (polski usługobiorca / odbiorca towarów mógł rozliczyć podatek VAT należny w sytuacji braku dokonania stosownego rozliczenia przez zagranicznego kontrahenta). Jedynie w nielicznych sytuacjach (np. dostawy gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym, energii cieplnej lub chłodnicze przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej) ustawa obciążała obowiązkiem rozliczenia podatku VAT należnego polski podmiot.
Począwszy od 01.04.2011 r. zasadniczy obowiązek rozliczenia podatku VAT należnego spoczywa na polskim usługobiorcy / odbiorcy towarów, jeżeli usługodawcą / dokonującym dostawy towarów jest podmiot zagraniczny, tj. nieposiadający siedziby, stałego zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce (z wyjątkiem sytuacji, w których zagraniczny podmiot świadczy usługi wskazane w art. 28e ustawy o VAT, tj. usługi związane z nieruchomościami).
Zagraniczni przedsiębiorcy zarejestrowani dla celów VAT w Polsce w przypadku świadczenia usług / dostawy towarów, z tytułu których obowiązanym do rozliczenia podatku VAT będzie polski kontrahent, wystawiać będą faktury VAT, które zamiast danych dotyczących stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem będą zawierały:
- adnotację, że podatek VAT należny rozlicza nabywca, lub
- wskazanie właściwego przepisu ustawy lub dyrektywy, wskazującego, że podatek VAT należny rozlicza nabywca lub
- oznaczenie „odwrotne obciążenie.
np. „Podatek VAT rozlicza Nabywca na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT (odwrotne obciążenie)”
Jak tłumaczy Ministerstwo Finansów w broszurze informacyjnej, powyższa zmiana z założenia ma mieć charakter upraszczający, gdyż dotychczasowe przepisy przewidywały zasadniczo dwa sposoby rozliczenia podatku VAT należnego (bądź przez polskiego usługobiorcę / nabywcę towarów bądź przez zagranicznego usługodawcę / dostawcę towarów). W praktyce zmiana - w pewnych przypadkach - prowadzić może do ograniczenia możliwości płynnego odzyskiwania przez zagraniczne podmioty zarejestrowane dla celów podatku VAT w Polsce podatku VAT naliczonego, poprzez stosowne miesięczne lub kwartalne deklaracje podatku VAT. Część bowiem takich przedsiębiorców
zmuszona zostanie do korzystania z czasochłonnej procedury zwrotu podatku VAT przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28.03.2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2011 r., nr 69, poz. 365) – zob. poniżej „Nowe zasady zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych”.
Łukasz Dachowski
radca prawny / doradca podatkowy
--------------------------------------------------------------------------------
Nowe zasady zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych
W dniu 01.04.2011 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.03.2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2011 r., nr 69, poz. 365), które w zasadniczy sposób zmieniło zasady zwrotu podatku VAT dla zagranicznych przedsiębiorców.
Rozporządzenie przewiduje odmienne zasady procedury zwrotu podatku VAT dla przedsiębiorców z krajów Unii Europejskiej oraz dla przedsiębiorców z krajów trzecich.
W przypadku przedsiębiorcy pochodzącego z Unii Europejskiej zwrot podatku VAT następuje na wniosek, przekazany przez administrację podatkową państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym przedsiębiorca ma siedzibę (w przypadku przedsiębiorcy niemieckiego będą to właściwe niemieckie organy podatkowe). Złożenie wniosku następuje drogą elektroniczną, nie później niż do dnia 30 września roku następującego po roku podatkowym, którego wniosek dotyczy. Podstawowe informacje co do treści wniosku o zwrot VAT (który musi być złożony w języku polskim) wskazane są w załączniku nr 1 do w/w rozporządzenia. Wraz z wnioskiem przedsiębiorca w drodze elektronicznej przekazuje kopie faktur VAT, jeżeli podstawa opodatkowania podana na fakturze VAT jest równa lub większa niż równowartość 1.000,00 EUR (w przypadku faktur VAT stwierdzających nabycie paliwa – 250,00 EUR). Można wystąpić o zwrot podatku VAT za okres nie krótszy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż rok podatkowy (lub za okres krótszy niż ostatnie 3 miesiące danego roku). Kwota wnioskowanego zwrotu nie może być niższa niż 400,00 EUR (gdy wniosek dotyczy okresu krótszego niż rok podatkowy, ale nie krótszego niż 3 miesiące) lub 50,00 EUR (gdy wniosek dotyczy całego roku podatkowego lub okresu krótszego niż ostatnie 3 miesiące tego roku).
Z 6 do 4 miesięcy skrócony został okres, w którym polskie władze skarbowe zobowiązane są do wydania decyzji o wysokości uznanej kwoty zwrotu podatku. Termin ten może zostać w uzasadnionych przypadkach przedłużony przez organy skarbowe maksymalnie jednak do 8 miesięcy liczonych od dnia otrzymania wniosku.
Co ważne – rozporządzenie nie przewiduje, aby zwrot podatku VAT dotyczył wyłącznie podmiotów zagranicznych nie zarejestrowanych dla celów podatku VAT w Polsce (co związane jest z nowelizacją przepisów ustawy o VAT, która przerzuciła obowiązek rozliczania podatku VAT należnego z tytułu większości usług / dostaw towarów na kontrahenta polskiego).
Łukasz Dachowski
radca prawny / doradca podatkowy
--------------------------------------------------------------------------------
Nowelizacja ustawy o księgach wieczystych i hipotece
W dniu 20 lutego 2011 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 131, poz. 1075), która wprowadza istotne zmiany w treści ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r, nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), dalej U.K.W.H. Jak podkreślono w uzasadnieniu do projektu, podstawowym celem nowelizacji jest wprowadzenie rozwiązań, które sprawią że hipoteka będzie efektywnym i elastycznym sposobem zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych. Warto dodać, iż powyższa nowelizacja jest pierwszą tak dużą nowelizacją od momentu wejścia w życie U.K.W.H., tj. od 01.01.1983 r. Wprowadzone zmiany koncentrują się przede wszystkim na następujących kwestiach:
- odstąpieniu od dotychczasowego podziału hipoteki na zwykłą (zabezpiecza istniejące wierzytelności) i kaucyjną (zabezpiecza wierzytelności przyszłe lub wierzytelności o nieustalonej wysokości);
- możliwości zabezpieczenia jedną hipoteką więcej niż jednej wierzytelności tego samego wierzyciela (art. 68 1U.K.W.H.);
- możliwości zabezpieczenia jedną hipoteką wielu wierzytelności rożnych podmiotów, pod warunkiem, że uczestniczą w finansowaniu wspólnego przedsięwzięcia (art. 68 2 U.K.W.H.);
- zabezpieczeniu przez hipotekę wierzytelności do oznaczonej sumy pieniężnej („suma hipoteki”);
- wprowadzeniu regulacji, zgodnie z którą hipoteka zabezpiecza mieszczące się w sumie hipoteki roszczenia o odsetki oraz o przyznane koszy postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne, jeżeli zostały wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej (Art. 69 U.K.W.H.);
- w odniesieniu do przelewu wierzytelności przyszłych i warunkowych zabezpieczonych hipoteką zwykłą wyłączone zostało stosowanie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (uchylono art. 80 U.K.W.H.);
- odstąpieniu od systemu posuwania się hipotek;;
- umożliwieniu właścicielowi nieruchomości żądania zniesienia hipoteki za wynagrodzeniem, pod warunkiem, że upłynęło 10 lat od dnia wpisu hipoteki i w tym czasie nie powstała wierzytelność hipoteczna, która jednak nadal może powstać (Art. 991 U.K.W.H.);
- możliwości zastąpienia zabezpieczonej wierzytelności inną wierzytelnością tego samego wierzyciela (art. 683 U.K.W.H.);
Wskazane zmiany mają na celu nie tylko uporządkowanie stanu prawnego i usunięcie niespójności, ale również wyjaśnienie wątpliwości powstających na tle wykładni niektórych przepisów omawianej ustawy, w szczególności w zakresie zabezpieczenia hipoteką odsetek oraz rozgraniczenia wierzytelności podlegających zabezpieczeniu hipoteką zwykłą i hipoteką kaucyjną, a nade wszystko służą dostosowaniu jej przepisów do zmieniających się stosunków społecznych i gospodarczych. To czy cel zamierzony przez ustawodawcę faktycznie zostanie zrealizowany i jak będą funkcjonować nowe regulacje w praktyce okaże się jednak dopiero za kilka miesięcy.
Aleksandra Szuń, LL.M.
aplikant radcowski
--------------------------------------------------------------------------------
Orzecznictwo Sądów Polskich
1. Sąd Najwyższy uchwałą z 20.05.2011 r. (sygn. akt III CZP 23/11) orzekł, że jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, termin przewidziany w art. 377 ustawy z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), tj. termin wstrzymujący orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, należy liczyć od dnia, w którym dłużnik był obowiązany złożyć taki wniosek.
4. W sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, osoba trzecia, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, zachowuje legitymację bierną także wtedy, gdy przed doręczeniem pozwu rozporządziła uzyskaną korzyścią na rzecz innej osoby. Odnosi się to również do sytuacji, w której wierzyciel - występując o uznanie za bezskuteczną krzywdzącej go czynności prawnej dłużnika - nie zgłosi równocześnie żądania zwrotu utraconej korzyści. Nie można bowiem odmawiać wierzycielowi prawa do uzyskania wyroku stwierdzającego stan jego pokrzywdzenia w procesie, w którym korzysta z ułatwień dowodowych w postaci domniemań prawnych. Wyrok taki potwierdza spełnienie przesłanek skargi pauliańskiej i może być wykorzystany w sprawie o wydanie korzyści utraconej przez osobę trzecią w granicach, w jakich wierzyciel zaspokoiłby się z rzeczy (art. 532 KC) - uchwała SN z dnia 24 lutego 2011 r. (sygn. akt III CZP 132/10)
5. W uchwale SN z dnia 17 lutego 2011 r. (sygn. akt III CZP 129/10) SN wskazał, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwany na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. może bronić się zarzutem, że objęta tytułem wykonawczym wierzytelność uległa umorzeniu na skutek potrącenia z wierzytelności powoda, dokonanego po powstaniu tego tytułu.
6. Sąd Najwyższy (uchwała SN z dnia 21 lipca 2010 roku, sygn. akt III CZP 23/10) wskazał, że jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa w terminie przewidzianym w art. 202 § 1 k.s.h (tj. „z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.”) także wtedy, gdy według uchwały wspólników powołanie nastąpiło na czas nieokreślony.
Maj 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Zasady opodatkowania wspólników spółki komandytowo – akcyjnej
1. Informacje ogólne
Spółka komandytowo-akcyjna (S.K.A.) zdobywa w ostatnim czasie coraz większą popularność wśród polskich przedsiębiorców. Wprawdzie nadal jest najmniej rozpowszechnioną formą prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak atrakcyjne zasady jej opodatkowania oraz ciekawa konstrukcja prawna pozwalają wierzyć, że te proporcje ulegną zmianie. Niemniej pojawiają się istotne zagadnienia, na które należy zwrócić uwagę zanim podjęta zostanie decyzja co do przyjęcia właśnie takiego kształtu działalności.
Spółka komandytowo-akcyjna jest zgodnie z Kodeksem spółek handlowych spółką osobową. Jednakże posiada ona również cechy spółki kapitałowej, przejawiające się przede wszystkim w uregulowaniu statusu akcjonariusza. Powoduje to, że spółka komandytowo-akcyjna często jest określana mianem spółki hybrydowej, łączącej cechy spółek osobowych i kapitałowych.
Niewątpliwą zaletą spółki komandytowo-akcyjnej jest możliwość pozyskania kapitału przez emisję akcji, co stanowi alternatywę dla kredytu bankowego. Jednocześnie wspólnicy prowadzący działalności spółki są zabezpieczeni przed wrogim przejęciem, co sprawia, że ta forma działalności jest szczególnie adekwatna dla dużych biznesów rodzinnych.
2. Status wspólników
Spółka komandytowo-akcyjna charakteryzuje się występowaniem dwóch kategorii wspólników - komplementariuszy oraz akcjonariuszy. Komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki na zasadach analogicznych do wspólników spółki jawnej, tzn. bez ograniczenia i całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Jednocześnie jego odpowiedzialność ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku takiego wspólnika dopiero wówczas, gdy egzekucja prowadzona z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Nieograniczona odpowiedzialność komplementariusza za zobowiązania spółki podnosi jej wiarygodność handlową i kredytową.
Natomiast akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki. Od zasady tej istnieją wyjątki w przypadku, gdy:
• w nazwie spółki komandytowo-akcyjnej zostanie ujawnione nazwisko albo nazwa firmy akcjonariusza lub
• akcjonariusz dokona czynności prawnej w imieniu spółki bez okazania pełnomocnictwa, z przekroczeniem zakresu umocowania albo dokona czynność prawną bez umocowania.
Powyższe zasady odpowiedzialności są odzwierciedleniem odmiennego statusu wspólników spółki komandytowo-akcyjnej, w której komplementariusz zasadniczo ponosi ciężar i ryzyko prowadzenia spraw spółki, a akcjonariusz angażuje swój kapitał i ponosi jedynie ekonomiczne ryzyko utraty zainwestowanych środków.
3. Dywidenda
Formą partycypacji akcjonariusza w zysku spółki komandytowo-akcyjnej jest dywidenda. O wypłacie akcjonariuszom dywidendy po zakończeniu roku obrotowego decyduje zwyczajne walne zgromadzenie spółki za zgodą wszystkich komplementariuszy. Dopuszcza się możliwość ustalenia przez walne zgromadzenie spółki komandytowo-akcyjnej dnia dywidendy, a więc dnia, według którego ustala się krąg akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy, jeśli ma to być inny moment niż dzień odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników. Wymaga to zamieszczenia odpowiedniej klauzuli w statucie spółki. Na zasadach analogicznych jak w spółce akcyjnej można również dokonać wypłaty dywidendy zaliczkowej lub zaległej.
4. Opodatkowanie
a. Uwagi wstępne
Mając na uwadze regulacje podatkowe, należy wskazać na zróżnicowaną odpowiedzialność wspólników spółki komandytowo – akcyjnej za zobowiązania spółki, o której mowa powyżej. Spółki osobowe (a zatem również spółka komandytowo – akcyjna) nie są na gruncie polskich przepisów podatnikami podatku dochodowego. Obowiązek podatkowy w tym zakresie spoczywa na wspólnikach. Opodatkowanie zysków uzyskiwanych z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowo – akcyjnej też zależeć będzie od tego, czy dany wspólnik jest komplementariuszem, czy też akcjonariuszem, jak również czy wspólnik będzie osobą fizyczną, czy prawną.
b. Opodatkowanie wspólnika będącego osobą prawną
Co do zasady na gruncie ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 297 ze zm.) brak odrębnych regulacji, które odnosiłyby się szczególnie do wspólników spółki komandytowo – akcyjnej. W konsekwencji zatem zwrócić należy uwagę na art. 5, który zawiera ogólne postanowienia w zakresie opodatkowania wspólników spółek osobowych. W myśl tej regulacji przychody z udziału w spółce niebędącą osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego udziału (w ten sam sposób traktuje się koszty uzyskania przychodów, koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zwolnienia, ulgi podatkowe i inne). Takie reguły obowiązują zatem w stosunku do komplementariuszy. Zasada ta jest jednak problematyczna do zastosowania w praktyce do akcjonariusza w spółce komandytowo – akcyjnej, który uzyskuje w wyniku udziału w spółce dywidendę. Akcje mogą być przedmiotem publicznego obrotu, mogą być na okaziciela, a zatem trudne lub wręcz niemożliwe może okazać się uwzględnienie w miesięcznych rozliczeniach podatku dochodowego przychodów/kosztów S.K.A. przez akcjonariusza (przy czym może zdarzyć się sytuacja, w której dywidenda będzie wypłacana na rzecz innego podmiotu, aniżeli ten, który w trakcie roku odprowadzał podatek dochodowy). Podejście takie jednak jest prezentowane przez niektóre sądy oraz organy podatkowe.
Alternatywne rozwiązania, wynikające z orzecznictwa sprowadzają się do rozważań, czy:
− opodatkowanie akcjonariusza w takim przypadku może być dokonywane na zasadach takich, jak opodatkowanie dywidend – niestety wydaje się, że obecne przepisy na to nie pozwalają,
− zastosowanie znaleźć mogą przepisy pozwalające na opodatkowanie przychodu akcjonariusza dopiero w momencie uzyskania roszczenia o wypłatę dywidendy (co umożliwiłoby uniknięcie problematycznej w praktyce konieczności comiesięcznej wpłaty zaliczek),
− opodatkowanie następowałoby w momencie otrzymania środków.
W chwili obecnej jasnego rozwiązania nie ma, a organy podatkowe raczej skłaniają się do niekorzystnego podejścia, nakazującego zastosowanie zasad ogólnych wynikających z art. 5 ustawy o PDOP (por. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 6 kwietnia 2011 r. (nr IPPB5/423-214/11-2/RS).
c. Opodatkowanie wspólnika będącego osobą fizyczną
Również dla akcjonariuszy w S.K.A. będących osobą fizyczną problematyczna staje się kwestia opodatkowania uzyskanej dywidendy. Także przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) nie zawierają szczególnych regulacji w odniesieniu do takiego przypadku. Orany podatkowe prezentują raczej jednolite podejście, że tego typu zyski powinny być opodatkowane jako przychód z działalności gospodarczej. Rozwiązanie to powoduje podobne problemy, jak w przypadku przedstawionej powyżej sytuacji akcjonariusza będącego osobą prawną. W orzecznictwie proponuje się natomiast rozwiązanie tego zagadnienia poprzez:
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla przychodów z działalności gospodarczej, ale przy przyjęciu braku obowiązku uiszczania zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób fizycznych,
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla dywidend (tj. w postaci 19% zryczałtowanego podatku),
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla przychodów z innego źródła (tj. wg skali).
Podsumowanie
d. Brak odrębnych przepisów, które odzwierciedlałyby dla celów podatku dochodowego specyficzną sytuację akcjonariuszy w S.K.A. w praktyce może prowadzić do licznych wątpliwości. Rozbieżne podejście organów podatkowych i orzecznictwa nie ułatwia podatnikom zadania. W takiej sytuacji istotnego zagadnienia nabierają orzeczenia sądów administracyjnych, które starają się przyjąć rozwiązania możliwe do zastosowania w praktyce. Co więcej, w przypadku ustawy o PDOP NSA ma podjąć rozstrzygnięcie w poszerzonym, 7-osobowym składzie, a zatem może chociaż w tej części rozwiązane zostaną wątpliwości.
Autorzy:
Dr Joanna Zawiejska-Rataj
Menedżer
Deloitte Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.
Wojciech Łyszczarz
Managing Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
Luty 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Kancelarię von Zanthier.
Podwyżka opłaty z tytułu użytkowania wieczystego- czy i jak z nią walczyć?
1. Wprowadzenie
Coraz więcej przedsiębiorstw prowadzących działalność w Polsce (w tym także w Poznaniu) zmuszonych jest stawić czoła dość znacznej, nie rzadko będącej dla nich sporym zaskoczeniem, podwyżce opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Prognozuje się, iż w samym tylko Poznaniu w roku 2011 podwyżka opłaty za użytkowanie wieczyste (zazwyczaj o ok. 200- 400%, zdarzają się jednak przypadki, gdzie podwyżka sięga 1000%) może dotknąć ok. 2000 użytkowników wieczystych, w tym wiele przedsiębiorstw.
2. Zasady podwyższenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego
Użytkownicy wieczyści są zobowiązani do uiszczania rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego (w tym także na rzecz właściwych gmin). W przypadku przedsiębiorstw wysokość ww. opłaty zależy m.in. od następujących czynników:
- aktualnej wartości gruntu (ew. jego części), użytkowanego przez przedsiębiorstwo oraz
- podstawowej stawki procentowej do obliczania opłaty (w przypadku większości przedsiębiorstw stawka ta wynosi 3%).
Zgodnie z przepisami ustawy z dn. 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), która znajduje zastosowanie w omawianej kwestii, wysokość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego może być co roku aktualizowana w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego (który sporządza tzw. operat szacunkowy). Stwierdzenie przez rzeczoznawcę wzrostu wartości gruntu (w porównaniu do lat poprzednich) może zasadniczo prowadzić do podwyższenia opłaty z tytułu użytkowana wieczystego.
3. Zaskarżenie podwyżki
Zarówno ustawa o gospodarce nieruchomościami, jak i uchwalone na jej podstawie rozporządzenia, przewidują rygorystyczne przesłanki, których spełnienie może skutkować podwyższeniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Znaczny zakres koniecznych działań związanych z podwyższeniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, jak również gorączkowy pośpiech urzędników (którzy często dążą do jak najszybszego podwyższania opłat celem zwiększenia dochodów uzyskiwanych z tego źródła) może skutkować (rzadziej) niespełnieniem przesłanek uzasadniających jej podwyższenie lub też (częściej) niezasadnym zawyżeniem jej zaktualizowanej wysokości.
Nadto należy mieć na uwadze, iż przedmiotowa opłata aktualizowana jest na podstawie opinii rzeczoznawców majątkowych, którzy zwykle wybierani są w drodze publicznego przetargu (podstawowym kryterium wyboru jest tu zazwyczaj najniższa cena). W związku z powyższym może się zdarzyć (a praktyka potwierdza, że zdarza się), iż rzeczoznawcy majątkowi pracując pod presją czasu nie biorą pod uwagę wszystkich okoliczności danej sprawy, nie wypełniają szeregu restrykcyjnych przesłanek ustawowych, co prowadzi do przecenienia wartości gruntu, a w konsekwencji do niezasadnej bądź częściowo niezasadnej podwyżki opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
W przypadku stwierdzenia, że podwyżka opłaty nie jest uzasadniona lub jest uzasadniona w innej (niższej) wysokości, wówczas przysługują użytkownikowi wieczystemu następujące środki:
- złożenie wniosku do organu odwoławczego (właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego) o ustalenie, że aktualizacja opłaty z
tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości,
- w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia w/w organu odwoławczego, użytkownikowi wieczystemu przysługuje prawo do wniesienia
sprzeciwu, co prowadzi do rozpatrzenia sprawy na drodze sądowej (przez właściwy sąd powszechny).
Do najczęściej podnoszonych przez użytkowników wieczystych zarzutów w postępowaniu odwoławczym, ewentualnie w postępowaniu przed sądem, należą w szczególności:
3.1. formalne aspekty dopuszczalności wypowiedzenia wysokości dotychczas obowiązującej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego
Organ, który zamierza wypowiedzieć dotychczas obowiązująca opłatę z tytułu użytkowania wieczystego i wprowadzić opłatę nową (wyższą), winien spełnić restrykcyjne przesłanki, które kształtują się następująco:
aa. aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty i oferta nowej opłaty) wymaga zachowania formy pisemnej;
bb. powyższe pismo musi zawierać następujące elementy:
- aktualne dane ewidencyjne nieruchomości gruntowej,
- ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej,
- przedstawienie sposobu obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej,
- pouczenie użytkownika o przysługującym mu prawie do odwołania się od podwyżki przedmiotowej opłaty,
- informację dotyczącą nowej wyceny wartości gruntu oraz miejsca, w którym użytkownik wieczysty może zapoznać się z operatem
szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego;
cc. przedmiotowe pismo musi zostać doręczone użytkownikowi wieczystemu najpóźniej do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego aktualizację opłaty, jeżeli opłata w nowej wysokości ma obowiązywać od dnia 01 stycznia następnego roku.
Niespełnienie wskazanych powyżej przesłanej w całości lub części może skutkować bezskutecznością podwyżki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości w całości lub w części już od początku kolejnego roku.
3.2. Zarzuty przeciwko operatowi szacunkowemu rzeczoznawcy majątkowego
W okolicznościach danego stanu faktycznego można przede wszystkim podnieść zarzut, iż operat szacunkowy, w oparciu o który dokonano aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jest wadliwy, a to np. na skutek przeszacowania wartości danej nieruchomości, co może prowadzić do częściowo niezasadnego podwyższenia wysokości w/w opłaty.
Opinia rzeczoznawcy majątkowego powinna czynić zadość wszystkim przesłankom wskazanym w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz w rozporządzeniach uchwalonych na jej podstawie (szczególnie istotne w powyższym względzie jest rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego; Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2109 ze zmianami).
Tytułem przykładu wskazać należy następujące błędy pojawiające się w operatach szacunkowych rzeczoznawców majątkowych, które mogą prowadzić do skutecznego zakwestionowania wysokości podwyżki:
aa. uśrednione ceny transakcji sprzedaży nieruchomości
Rzeczoznawcy majątkowi dokonują wyceny nieruchomości na podstawie porównania średnich cen transakcyjnych sprzedaży podobnych nieruchomości. W ten sposób wyłania się, tzw. „próba reprezentatywna”, na podstawie której rzeczoznawca ustala prawdopodobną cenę transakcji sprzedaży danej nieruchomości gruntowej.
Jednym z najczęściej powtarzających się błędów jest przyjmowanie przez rzeczoznawcę za punkt odniesienia próby, która pozbawiona jest reprezentatywnego charakteru. I tak rzeczoznawcy majątkowi porównują ceny transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych, które w zasadzie nie są podobne (nie są porównywalne), a to w konsekwencji może prowadzić do przecenienia wartości danej nieruchomości.
Zgodnie z orzecznictwem (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dn. 23.10.2007 r., sygn. akt II SA 351/07) podobieństwo nieruchomości w świetle zapisów zawartych w operacie szacunkowym nie może budzić żadnych wątpliwości.
bb. przejściowy spadek wartości danej nieruchomości gruntowej
Przejściowy spadek wartości nieruchomości gruntowej może przykładowo wynikać z faktu, iż właściwe organy nie zezwalają na konkretną zabudowę danej nieruchomości albo znacznie ją utrudniają i w związku z tym zabudowa danej nieruchomości zgodnie z warunkami planu zagospodarowania przestrzennego, ewentualnie w świetle decyzji o warunkach zabudowy, nie jest możliwa. Uzyskanie pozwolenia na budowę bardzo często wiąże się z trudnościami proceduralnymi, które przedłużają czas oczekiwania na wydanie pozwolenia na wiele miesięcy, a nawet lat, co może mieć oczywisty negatywny wpływ na wartość gruntu w danym momencie.
cc. kryzys gospodarczy/ spadek popytu
Przy wycenie wartości nieruchomości rzeczoznawca majątkowy powinien wziąć pod uwagę aktualne stosunki gospodarcze panujące na rynku (zbytu) nieruchomości, co jednak nie zawsze jest praktykowane. Kryzys gospodarczy oraz zmniejszony popyt na konkretne nieruchomości (np. nieruchomości o dużej powierzchni) mogą mieć bezpośredni wpływ na aktualną wartość danej nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji pozwalającej stwierdzić, czy w sporządzonym operacie szacunkowym w sposób wystarczający uwzględnił wszelkie zewnętrzne czynniki mogące mieć wpływ na wycenę danej nieruchomości.
Zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dn. 12.02.2008 r., sygn. II SA/Łd 770/07) rynek nieruchomości gruntowych o dużych powierzchniach, ma charakter inwestycyjny, wymagający dużych kapitałów, na którym występuje relatywnie niewielka liczba kupujących. Niewielki popyt znajduje zaś swoje bezpośrednie przełożenie na ustalenie wartości takich nieruchomości gruntowych.
4. Podsumowanie
- po stronie organów odpowiedzialnych za aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego pojawiają się w praktyce stosunkowo często błędy, mogące stanowić podstawę do zakwestionowania podwyższenia przedmiotowej opłaty (w całości lub części). W tym względzie konieczne jest dokładne sprawdzenie, czy w konkretnym przypadku (konkretnych okolicznościach) spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki podwyższenia ww. opłaty. Przeprowadzenie przedmiotowej analizy jest również dopuszczalne w trakcie trwania postępowania odwoławczego względnie sądowego;
- wszczęcie postępowania odwoławczego jest wolne od opłat;
- zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyrok z dn. 23.06.2005 r. sygn. III CZP 37/05; wyrok z dn. 26.10.2005, sygn. V CK 276/05) ustalona przez sąd opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego staje się wymagalna, w części przewyższającej opłatę dotychczasową, po uprawomocnieniu się wyroku. W związku z powyższym użytkownik wieczysty w takim przypadku zasadniczo nie jest obowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę w uiszczeniu podwyższonej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Łukasz Dachowski, LL.M.
radca prawny / doradca podatkowy
Kontakt: dachowski@zanthier.com
Styczeń 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – wybrane zmiany 2011
W dniu 30 listopada 2010 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw nr 226 poz. 1478 ustawę z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, która weszła w życie generalnie od dnia 1 stycznia 2011 roku (za wyjątkiem przepisu uchylającego pewne preferencje podatkowe dla produkcji biokomponentów do paliw, który wejdzie w życie z dniem 1 maja 2011 r.).
Przepisy powyższej ustawy będą miały zastosowanie, co do zasady, do dochodów uzyskanych (poniesionych strat) od dnia 1 stycznia 2011 r. Dodatkowo, podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: PDOP), których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2011 r. będą mogli stosować generalnie do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego przepisy ustawy o PDOP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r.
W związku z powyższym chcielibyśmy przedstawić Państwu wybrane zmiany dotyczące ustawy o PDOP:
• zwolnienia podmiotowe - wprowadzono zwolnienie podmiotowe odnoszące się do funduszy inwestycyjnych i emerytalnych posiadających siedzibę w państwie członkowskim UE lub państwie należącym do EOG,
• zbycie udziałów w celu umorzenia - dochody z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia nie będą stanowić dochodu z udziału w zyskach osób prawnych, lecz będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych,
• wniesienie aportu do spółki niebędącej osobą prawną - do przychodów podatkowych nie będzie zaliczało się generalnie przychodów z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki,
• wycena i amortyzacja aportów wniesionych do spółki niebędącej osobą prawną - ustalono zasady wyceny i amortyzacji składników majątkowych wniesionych do spółki niebędącej osobą prawną w wysokości wartości początkowej wskazanej w ewidencji podmiotu wnoszącego wkład oraz nakazujące kontynuację amortyzacji,
• odpłatne zbycie aportu wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną - ustalono zasady kalkulacji kosztów uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia przedmiotu wkładu wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną (będą one określone, co do zasady, na poziomie wartości początkowej przyjętej w ewidencji spółki niebędącej osobą prawną, pomniejszonej o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych albo w wysokości wydatków na nabycie albo wytworzenie przedmiotu wkładu poniesionych przez wspólnika wnoszącego wkład, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne – w przypadku gdy zbywany jest przedmiot wkładu nie był zaliczony w spółce do podlegających amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych),
• likwidacja i wystąpienie ze spółki osobowej – ustalono skutki podatkowe likwidacji spółki niebędącej osobą prawną, jak również wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osoba prawną,
• aport przedsiębiorstwa / zorganizowanej części przedsiębiorstwa - zmodyfikowano zasady wyceny i amortyzacji w przypadku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, w drodze wkładu niepieniężnego, wyłączając możliwość podwyższenia podstawy amortyzacji składników majątkowych nieujawnionych w ewidencji wnoszącego do wartości rynkowej,
• dywidendy - dodano kolejne warunki dotyczące zwolnienia z opodatkowania dywidend wypłacanych ze spółek zagranicznych oraz ze spółek krajowych: 1) spółka uzyskująca przychód nie może korzystać ze zwolnienia opodatkowania PDOP od całości dochodów, bez względu na źródło ich osiągania; 2) posiadanie udziałów (akcji) wynikać powinno, co do zasady, z tytułu własności (w określonych jednak przypadkach zastosowanie zwolnienia możliwe będzie również w przypadku posiadania udziałów (akcji) na podstawie tytułu innego niż własność);
3) wprowadzono wymóg złożenia przez podmiot uzyskujący dywidendę pisemnego oświadczenia potwierdzającego, że podmiot ten nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania,
• odsetki, należności licencyjne - rozszerzono zakres podmiotowego zwolnienia należności z tytułu z odsetek oraz należności licencyjnych wynikającego z implementacji Dyrektywy 2003/49/WE, poprzez wskazanie, że uzyskującym te należności może być również spółka podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w EOG. Ponadto, zasadniczo omawiane zwolnienie zostało uzależnione od: 1) otrzymania omawianych przychodów przez podmiot, który nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania, 2) złożenia przez podmiot uzyskujący omawiane przychody pisemnego oświadczenia potwierdzającego, że podmiot ten nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania,
3) posiadania udziałów (akcji) na podstawie tytułu własności. Dodatkowo wydaje się, że niezależnie od celów nowelizacji, brzmienie zmienionych przepisów może potencjalnie pozwalać na dodatkowe rozszerzenie analizowanego zwolnienia również na inne przypadki wypłaty należności licencyjnych lub odsetek.
W przypadku pytań prosimy o kontakt z Tomaszem Walczakiem (tel. 061 882 42 40, twalczak@deloittece.com)
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Zakończenie okresu obowiązywania ustawy antykryzysowej.
Jakie możliwości elastycznej regulacji warunków pracy pozostaną do dyspozycji przedsiębiorców?
W odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy, polski ustawodawca wprowadził w 2009 roku przejściowo obowiązujące przepisy dotyczące zwalczania skutków kryzysu na rynku pracy (Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców, Dz.U. 2009 Nr 125, Poz. 1035, dalej: „Ustawa”)
Środki przewidziane w Ustawie zostały skierowane po części do wszystkich przedsiębiorców i po części do tzw. „przedsiębiorców w tymczasowych trudnościach”.
Ustawa umożliwia elastyczne uregulowanie czasu pracy, m.in. przez:
- wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy,
- wprowadzenie indywidualnego rozkładu czasu pracy pracownika przewidującego różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy;
- obniżenie wymiaru czasu pracy przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy i nie więcej niż do połowy pełnego wymiaru czasu pracy;
- możliwość zatrudnienia na podstawie nieograniczonej liczby kolejnych umów o pracę na czas określony, pod warunkiem, że łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami, nie przekroczy 24 miesięcy.
Środki wprowadzone przez ustawę mogą być stosowane przez przedsiębiorców do końca roku 2011. Po tym terminie ustawa wygaśnie i zaczną obowiązywać wyłącznie zwykłe zasady przewidziane przez Kodeks pracy i inne ustawy pracownicze.
W tym kontekście powstaje pytanie, jakimi środkami do walki ze skutkami kryzysu będą dysponowali przedsiębiorcy po wygaśnięciu ustawy.
--------------------------------------------------------------------------------
Okres rozrachunkowy
Zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu pracy, pracodawca może ustalić w regulaminie pracy okres rozliczeniowy nieprzekraczający 4 miesięcy. W szczególnych przypadkach okres ten może być wydłużony do 6, a nawet 12 miesięcy.
Oznacza to, że nawet na podstawie zasad ogólnych, pracodawca może stosunkowo elastycznie regulować tygodniowy czas pracy w ramach przedłużonego okresu rozrachunkowego, pod warunkiem, że w danym okresie rozliczeniowym czas pracy nie przekroczy średnio 40 godzin tygodniowo. Co do zasady, jeśli czas pracy przekroczy 8 godzin dziennie lub średnio 40 godzin tygodniowo (w okresie obrachunkowym), należy traktować go jako godziny nadliczbowe.
--------------------------------------------------------------------------------
Zmiana warunków pracy i płacy
Warunki pracy i płacy mogą zostać zmienione w drodze wypowiedzenia ewentualnie porozumienia między pracownikiem a pracodawcą. W ten sposób może zostać zmniejszona wysokość wynagrodzenia lub wymiar czasu pracy.
Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy co do zasady znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracy, tzn. w szczególności przepisy Kodeksu pracy dotyczące okresów wypowiedzenia jak również przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych.
--------------------------------------------------------------------------------
Zawieszenie stosowania niektórych przepisów prawa pracy
Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może być zawarte porozumienie o zawieszeniu stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy (z wyjątkiem przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wykonawczych). W praktyce powyższe porozumienie może dotyczyć np. regulaminu premiowania.
Powyższe porozumienie, zawiera pracodawca i reprezentująca pracowników organizacja związkowa, a jeżeli pracodawca nie jest objęty działaniem takiej organizacji, porozumienie zawiera pracodawca i przedstawicielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u tego pracodawcy.
Zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy nie może jednak trwać dłużej niż przez okres 3 lat.
Autorzy:
Mariusz Śron
Partner Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
Wojciech Łyszczarz
Managing Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
* * * * *
Czerwiec 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Kancelarię von Zanthier.
Od 01.04.2011 VAT w przypadku wielu transakcji rozlicza polski nabywca
W dniu 01.04.2011 r. weszła w życie nowelizacja przepisów ustawy o VAT, która rozszerzyła – w przypadku wielu transakcji z zagranicznymi podmiotami - obowiązek rozliczania podatku VAT przez polskiego usługobiorcę / nabywcę towarów.
W dotychczas obowiązującym stanie prawnym w przypadku świadczenia usług oraz dostawy towarów dokonywanych przez podmioty zagraniczne, zagraniczny usługodawca / dostawca towarów uprawniony był do rejestracji w Polsce dla celów podatku VAT i do rozliczenia podatku VAT należnego (polski usługobiorca / odbiorca towarów mógł rozliczyć podatek VAT należny w sytuacji braku dokonania stosownego rozliczenia przez zagranicznego kontrahenta). Jedynie w nielicznych sytuacjach (np. dostawy gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym, energii cieplnej lub chłodnicze przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej) ustawa obciążała obowiązkiem rozliczenia podatku VAT należnego polski podmiot.
Począwszy od 01.04.2011 r. zasadniczy obowiązek rozliczenia podatku VAT należnego spoczywa na polskim usługobiorcy / odbiorcy towarów, jeżeli usługodawcą / dokonującym dostawy towarów jest podmiot zagraniczny, tj. nieposiadający siedziby, stałego zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce (z wyjątkiem sytuacji, w których zagraniczny podmiot świadczy usługi wskazane w art. 28e ustawy o VAT, tj. usługi związane z nieruchomościami).
Zagraniczni przedsiębiorcy zarejestrowani dla celów VAT w Polsce w przypadku świadczenia usług / dostawy towarów, z tytułu których obowiązanym do rozliczenia podatku VAT będzie polski kontrahent, wystawiać będą faktury VAT, które zamiast danych dotyczących stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem będą zawierały:
- adnotację, że podatek VAT należny rozlicza nabywca, lub
- wskazanie właściwego przepisu ustawy lub dyrektywy, wskazującego, że podatek VAT należny rozlicza nabywca lub
- oznaczenie „odwrotne obciążenie.
np. „Podatek VAT rozlicza Nabywca na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT (odwrotne obciążenie)”
Jak tłumaczy Ministerstwo Finansów w broszurze informacyjnej, powyższa zmiana z założenia ma mieć charakter upraszczający, gdyż dotychczasowe przepisy przewidywały zasadniczo dwa sposoby rozliczenia podatku VAT należnego (bądź przez polskiego usługobiorcę / nabywcę towarów bądź przez zagranicznego usługodawcę / dostawcę towarów). W praktyce zmiana - w pewnych przypadkach - prowadzić może do ograniczenia możliwości płynnego odzyskiwania przez zagraniczne podmioty zarejestrowane dla celów podatku VAT w Polsce podatku VAT naliczonego, poprzez stosowne miesięczne lub kwartalne deklaracje podatku VAT. Część bowiem takich przedsiębiorców
zmuszona zostanie do korzystania z czasochłonnej procedury zwrotu podatku VAT przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28.03.2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2011 r., nr 69, poz. 365) – zob. poniżej „Nowe zasady zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych”.
Łukasz Dachowski
radca prawny / doradca podatkowy
--------------------------------------------------------------------------------
Nowe zasady zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych
W dniu 01.04.2011 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.03.2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2011 r., nr 69, poz. 365), które w zasadniczy sposób zmieniło zasady zwrotu podatku VAT dla zagranicznych przedsiębiorców.
Rozporządzenie przewiduje odmienne zasady procedury zwrotu podatku VAT dla przedsiębiorców z krajów Unii Europejskiej oraz dla przedsiębiorców z krajów trzecich.
W przypadku przedsiębiorcy pochodzącego z Unii Europejskiej zwrot podatku VAT następuje na wniosek, przekazany przez administrację podatkową państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym przedsiębiorca ma siedzibę (w przypadku przedsiębiorcy niemieckiego będą to właściwe niemieckie organy podatkowe). Złożenie wniosku następuje drogą elektroniczną, nie później niż do dnia 30 września roku następującego po roku podatkowym, którego wniosek dotyczy. Podstawowe informacje co do treści wniosku o zwrot VAT (który musi być złożony w języku polskim) wskazane są w załączniku nr 1 do w/w rozporządzenia. Wraz z wnioskiem przedsiębiorca w drodze elektronicznej przekazuje kopie faktur VAT, jeżeli podstawa opodatkowania podana na fakturze VAT jest równa lub większa niż równowartość 1.000,00 EUR (w przypadku faktur VAT stwierdzających nabycie paliwa – 250,00 EUR). Można wystąpić o zwrot podatku VAT za okres nie krótszy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż rok podatkowy (lub za okres krótszy niż ostatnie 3 miesiące danego roku). Kwota wnioskowanego zwrotu nie może być niższa niż 400,00 EUR (gdy wniosek dotyczy okresu krótszego niż rok podatkowy, ale nie krótszego niż 3 miesiące) lub 50,00 EUR (gdy wniosek dotyczy całego roku podatkowego lub okresu krótszego niż ostatnie 3 miesiące tego roku).
Z 6 do 4 miesięcy skrócony został okres, w którym polskie władze skarbowe zobowiązane są do wydania decyzji o wysokości uznanej kwoty zwrotu podatku. Termin ten może zostać w uzasadnionych przypadkach przedłużony przez organy skarbowe maksymalnie jednak do 8 miesięcy liczonych od dnia otrzymania wniosku.
Co ważne – rozporządzenie nie przewiduje, aby zwrot podatku VAT dotyczył wyłącznie podmiotów zagranicznych nie zarejestrowanych dla celów podatku VAT w Polsce (co związane jest z nowelizacją przepisów ustawy o VAT, która przerzuciła obowiązek rozliczania podatku VAT należnego z tytułu większości usług / dostaw towarów na kontrahenta polskiego).
Łukasz Dachowski
radca prawny / doradca podatkowy
--------------------------------------------------------------------------------
Nowelizacja ustawy o księgach wieczystych i hipotece
W dniu 20 lutego 2011 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 131, poz. 1075), która wprowadza istotne zmiany w treści ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r, nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), dalej U.K.W.H. Jak podkreślono w uzasadnieniu do projektu, podstawowym celem nowelizacji jest wprowadzenie rozwiązań, które sprawią że hipoteka będzie efektywnym i elastycznym sposobem zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych. Warto dodać, iż powyższa nowelizacja jest pierwszą tak dużą nowelizacją od momentu wejścia w życie U.K.W.H., tj. od 01.01.1983 r. Wprowadzone zmiany koncentrują się przede wszystkim na następujących kwestiach:
- odstąpieniu od dotychczasowego podziału hipoteki na zwykłą (zabezpiecza istniejące wierzytelności) i kaucyjną (zabezpiecza wierzytelności przyszłe lub wierzytelności o nieustalonej wysokości);
- możliwości zabezpieczenia jedną hipoteką więcej niż jednej wierzytelności tego samego wierzyciela (art. 68 1U.K.W.H.);
- możliwości zabezpieczenia jedną hipoteką wielu wierzytelności rożnych podmiotów, pod warunkiem, że uczestniczą w finansowaniu wspólnego przedsięwzięcia (art. 68 2 U.K.W.H.);
- zabezpieczeniu przez hipotekę wierzytelności do oznaczonej sumy pieniężnej („suma hipoteki”);
- wprowadzeniu regulacji, zgodnie z którą hipoteka zabezpiecza mieszczące się w sumie hipoteki roszczenia o odsetki oraz o przyznane koszy postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne, jeżeli zostały wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej (Art. 69 U.K.W.H.);
- w odniesieniu do przelewu wierzytelności przyszłych i warunkowych zabezpieczonych hipoteką zwykłą wyłączone zostało stosowanie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (uchylono art. 80 U.K.W.H.);
- odstąpieniu od systemu posuwania się hipotek;;
- umożliwieniu właścicielowi nieruchomości żądania zniesienia hipoteki za wynagrodzeniem, pod warunkiem, że upłynęło 10 lat od dnia wpisu hipoteki i w tym czasie nie powstała wierzytelność hipoteczna, która jednak nadal może powstać (Art. 991 U.K.W.H.);
- możliwości zastąpienia zabezpieczonej wierzytelności inną wierzytelnością tego samego wierzyciela (art. 683 U.K.W.H.);
Wskazane zmiany mają na celu nie tylko uporządkowanie stanu prawnego i usunięcie niespójności, ale również wyjaśnienie wątpliwości powstających na tle wykładni niektórych przepisów omawianej ustawy, w szczególności w zakresie zabezpieczenia hipoteką odsetek oraz rozgraniczenia wierzytelności podlegających zabezpieczeniu hipoteką zwykłą i hipoteką kaucyjną, a nade wszystko służą dostosowaniu jej przepisów do zmieniających się stosunków społecznych i gospodarczych. To czy cel zamierzony przez ustawodawcę faktycznie zostanie zrealizowany i jak będą funkcjonować nowe regulacje w praktyce okaże się jednak dopiero za kilka miesięcy.
Aleksandra Szuń, LL.M.
aplikant radcowski
--------------------------------------------------------------------------------
Orzecznictwo Sądów Polskich
1. Sąd Najwyższy uchwałą z 20.05.2011 r. (sygn. akt III CZP 23/11) orzekł, że jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, termin przewidziany w art. 377 ustawy z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), tj. termin wstrzymujący orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, należy liczyć od dnia, w którym dłużnik był obowiązany złożyć taki wniosek.
4. W sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, osoba trzecia, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, zachowuje legitymację bierną także wtedy, gdy przed doręczeniem pozwu rozporządziła uzyskaną korzyścią na rzecz innej osoby. Odnosi się to również do sytuacji, w której wierzyciel - występując o uznanie za bezskuteczną krzywdzącej go czynności prawnej dłużnika - nie zgłosi równocześnie żądania zwrotu utraconej korzyści. Nie można bowiem odmawiać wierzycielowi prawa do uzyskania wyroku stwierdzającego stan jego pokrzywdzenia w procesie, w którym korzysta z ułatwień dowodowych w postaci domniemań prawnych. Wyrok taki potwierdza spełnienie przesłanek skargi pauliańskiej i może być wykorzystany w sprawie o wydanie korzyści utraconej przez osobę trzecią w granicach, w jakich wierzyciel zaspokoiłby się z rzeczy (art. 532 KC) - uchwała SN z dnia 24 lutego 2011 r. (sygn. akt III CZP 132/10)
5. W uchwale SN z dnia 17 lutego 2011 r. (sygn. akt III CZP 129/10) SN wskazał, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwany na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. może bronić się zarzutem, że objęta tytułem wykonawczym wierzytelność uległa umorzeniu na skutek potrącenia z wierzytelności powoda, dokonanego po powstaniu tego tytułu.
6. Sąd Najwyższy (uchwała SN z dnia 21 lipca 2010 roku, sygn. akt III CZP 23/10) wskazał, że jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa w terminie przewidzianym w art. 202 § 1 k.s.h (tj. „z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.”) także wtedy, gdy według uchwały wspólników powołanie nastąpiło na czas nieokreślony.
* * * * *
Maj 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Zasady opodatkowania wspólników spółki komandytowo – akcyjnej
1. Informacje ogólne
Spółka komandytowo-akcyjna (S.K.A.) zdobywa w ostatnim czasie coraz większą popularność wśród polskich przedsiębiorców. Wprawdzie nadal jest najmniej rozpowszechnioną formą prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak atrakcyjne zasady jej opodatkowania oraz ciekawa konstrukcja prawna pozwalają wierzyć, że te proporcje ulegną zmianie. Niemniej pojawiają się istotne zagadnienia, na które należy zwrócić uwagę zanim podjęta zostanie decyzja co do przyjęcia właśnie takiego kształtu działalności.
Spółka komandytowo-akcyjna jest zgodnie z Kodeksem spółek handlowych spółką osobową. Jednakże posiada ona również cechy spółki kapitałowej, przejawiające się przede wszystkim w uregulowaniu statusu akcjonariusza. Powoduje to, że spółka komandytowo-akcyjna często jest określana mianem spółki hybrydowej, łączącej cechy spółek osobowych i kapitałowych.
Niewątpliwą zaletą spółki komandytowo-akcyjnej jest możliwość pozyskania kapitału przez emisję akcji, co stanowi alternatywę dla kredytu bankowego. Jednocześnie wspólnicy prowadzący działalności spółki są zabezpieczeni przed wrogim przejęciem, co sprawia, że ta forma działalności jest szczególnie adekwatna dla dużych biznesów rodzinnych.
2. Status wspólników
Spółka komandytowo-akcyjna charakteryzuje się występowaniem dwóch kategorii wspólników - komplementariuszy oraz akcjonariuszy. Komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki na zasadach analogicznych do wspólników spółki jawnej, tzn. bez ograniczenia i całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Jednocześnie jego odpowiedzialność ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku takiego wspólnika dopiero wówczas, gdy egzekucja prowadzona z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Nieograniczona odpowiedzialność komplementariusza za zobowiązania spółki podnosi jej wiarygodność handlową i kredytową.
Natomiast akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki. Od zasady tej istnieją wyjątki w przypadku, gdy:
• w nazwie spółki komandytowo-akcyjnej zostanie ujawnione nazwisko albo nazwa firmy akcjonariusza lub
• akcjonariusz dokona czynności prawnej w imieniu spółki bez okazania pełnomocnictwa, z przekroczeniem zakresu umocowania albo dokona czynność prawną bez umocowania.
Powyższe zasady odpowiedzialności są odzwierciedleniem odmiennego statusu wspólników spółki komandytowo-akcyjnej, w której komplementariusz zasadniczo ponosi ciężar i ryzyko prowadzenia spraw spółki, a akcjonariusz angażuje swój kapitał i ponosi jedynie ekonomiczne ryzyko utraty zainwestowanych środków.
3. Dywidenda
Formą partycypacji akcjonariusza w zysku spółki komandytowo-akcyjnej jest dywidenda. O wypłacie akcjonariuszom dywidendy po zakończeniu roku obrotowego decyduje zwyczajne walne zgromadzenie spółki za zgodą wszystkich komplementariuszy. Dopuszcza się możliwość ustalenia przez walne zgromadzenie spółki komandytowo-akcyjnej dnia dywidendy, a więc dnia, według którego ustala się krąg akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy, jeśli ma to być inny moment niż dzień odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników. Wymaga to zamieszczenia odpowiedniej klauzuli w statucie spółki. Na zasadach analogicznych jak w spółce akcyjnej można również dokonać wypłaty dywidendy zaliczkowej lub zaległej.
4. Opodatkowanie
a. Uwagi wstępne
Mając na uwadze regulacje podatkowe, należy wskazać na zróżnicowaną odpowiedzialność wspólników spółki komandytowo – akcyjnej za zobowiązania spółki, o której mowa powyżej. Spółki osobowe (a zatem również spółka komandytowo – akcyjna) nie są na gruncie polskich przepisów podatnikami podatku dochodowego. Obowiązek podatkowy w tym zakresie spoczywa na wspólnikach. Opodatkowanie zysków uzyskiwanych z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowo – akcyjnej też zależeć będzie od tego, czy dany wspólnik jest komplementariuszem, czy też akcjonariuszem, jak również czy wspólnik będzie osobą fizyczną, czy prawną.
b. Opodatkowanie wspólnika będącego osobą prawną
Co do zasady na gruncie ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 297 ze zm.) brak odrębnych regulacji, które odnosiłyby się szczególnie do wspólników spółki komandytowo – akcyjnej. W konsekwencji zatem zwrócić należy uwagę na art. 5, który zawiera ogólne postanowienia w zakresie opodatkowania wspólników spółek osobowych. W myśl tej regulacji przychody z udziału w spółce niebędącą osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego udziału (w ten sam sposób traktuje się koszty uzyskania przychodów, koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zwolnienia, ulgi podatkowe i inne). Takie reguły obowiązują zatem w stosunku do komplementariuszy. Zasada ta jest jednak problematyczna do zastosowania w praktyce do akcjonariusza w spółce komandytowo – akcyjnej, który uzyskuje w wyniku udziału w spółce dywidendę. Akcje mogą być przedmiotem publicznego obrotu, mogą być na okaziciela, a zatem trudne lub wręcz niemożliwe może okazać się uwzględnienie w miesięcznych rozliczeniach podatku dochodowego przychodów/kosztów S.K.A. przez akcjonariusza (przy czym może zdarzyć się sytuacja, w której dywidenda będzie wypłacana na rzecz innego podmiotu, aniżeli ten, który w trakcie roku odprowadzał podatek dochodowy). Podejście takie jednak jest prezentowane przez niektóre sądy oraz organy podatkowe.
Alternatywne rozwiązania, wynikające z orzecznictwa sprowadzają się do rozważań, czy:
− opodatkowanie akcjonariusza w takim przypadku może być dokonywane na zasadach takich, jak opodatkowanie dywidend – niestety wydaje się, że obecne przepisy na to nie pozwalają,
− zastosowanie znaleźć mogą przepisy pozwalające na opodatkowanie przychodu akcjonariusza dopiero w momencie uzyskania roszczenia o wypłatę dywidendy (co umożliwiłoby uniknięcie problematycznej w praktyce konieczności comiesięcznej wpłaty zaliczek),
− opodatkowanie następowałoby w momencie otrzymania środków.
W chwili obecnej jasnego rozwiązania nie ma, a organy podatkowe raczej skłaniają się do niekorzystnego podejścia, nakazującego zastosowanie zasad ogólnych wynikających z art. 5 ustawy o PDOP (por. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 6 kwietnia 2011 r. (nr IPPB5/423-214/11-2/RS).
c. Opodatkowanie wspólnika będącego osobą fizyczną
Również dla akcjonariuszy w S.K.A. będących osobą fizyczną problematyczna staje się kwestia opodatkowania uzyskanej dywidendy. Także przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) nie zawierają szczególnych regulacji w odniesieniu do takiego przypadku. Orany podatkowe prezentują raczej jednolite podejście, że tego typu zyski powinny być opodatkowane jako przychód z działalności gospodarczej. Rozwiązanie to powoduje podobne problemy, jak w przypadku przedstawionej powyżej sytuacji akcjonariusza będącego osobą prawną. W orzecznictwie proponuje się natomiast rozwiązanie tego zagadnienia poprzez:
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla przychodów z działalności gospodarczej, ale przy przyjęciu braku obowiązku uiszczania zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób fizycznych,
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla dywidend (tj. w postaci 19% zryczałtowanego podatku),
- zastosowanie opodatkowania przewidzianego dla przychodów z innego źródła (tj. wg skali).
Podsumowanie
d. Brak odrębnych przepisów, które odzwierciedlałyby dla celów podatku dochodowego specyficzną sytuację akcjonariuszy w S.K.A. w praktyce może prowadzić do licznych wątpliwości. Rozbieżne podejście organów podatkowych i orzecznictwa nie ułatwia podatnikom zadania. W takiej sytuacji istotnego zagadnienia nabierają orzeczenia sądów administracyjnych, które starają się przyjąć rozwiązania możliwe do zastosowania w praktyce. Co więcej, w przypadku ustawy o PDOP NSA ma podjąć rozstrzygnięcie w poszerzonym, 7-osobowym składzie, a zatem może chociaż w tej części rozwiązane zostaną wątpliwości.
Autorzy:
Dr Joanna Zawiejska-Rataj
Menedżer
Deloitte Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.
Wojciech Łyszczarz
Managing Associate | Radca Prawny | Attorney at Law
Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza Sp.k
* * * * *
Luty 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Kancelarię von Zanthier.
Podwyżka opłaty z tytułu użytkowania wieczystego- czy i jak z nią walczyć?
1. Wprowadzenie
Coraz więcej przedsiębiorstw prowadzących działalność w Polsce (w tym także w Poznaniu) zmuszonych jest stawić czoła dość znacznej, nie rzadko będącej dla nich sporym zaskoczeniem, podwyżce opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Prognozuje się, iż w samym tylko Poznaniu w roku 2011 podwyżka opłaty za użytkowanie wieczyste (zazwyczaj o ok. 200- 400%, zdarzają się jednak przypadki, gdzie podwyżka sięga 1000%) może dotknąć ok. 2000 użytkowników wieczystych, w tym wiele przedsiębiorstw.
2. Zasady podwyższenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego
Użytkownicy wieczyści są zobowiązani do uiszczania rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego (w tym także na rzecz właściwych gmin). W przypadku przedsiębiorstw wysokość ww. opłaty zależy m.in. od następujących czynników:
- aktualnej wartości gruntu (ew. jego części), użytkowanego przez przedsiębiorstwo oraz
- podstawowej stawki procentowej do obliczania opłaty (w przypadku większości przedsiębiorstw stawka ta wynosi 3%).
Zgodnie z przepisami ustawy z dn. 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), która znajduje zastosowanie w omawianej kwestii, wysokość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego może być co roku aktualizowana w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego (który sporządza tzw. operat szacunkowy). Stwierdzenie przez rzeczoznawcę wzrostu wartości gruntu (w porównaniu do lat poprzednich) może zasadniczo prowadzić do podwyższenia opłaty z tytułu użytkowana wieczystego.
3. Zaskarżenie podwyżki
Zarówno ustawa o gospodarce nieruchomościami, jak i uchwalone na jej podstawie rozporządzenia, przewidują rygorystyczne przesłanki, których spełnienie może skutkować podwyższeniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Znaczny zakres koniecznych działań związanych z podwyższeniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, jak również gorączkowy pośpiech urzędników (którzy często dążą do jak najszybszego podwyższania opłat celem zwiększenia dochodów uzyskiwanych z tego źródła) może skutkować (rzadziej) niespełnieniem przesłanek uzasadniających jej podwyższenie lub też (częściej) niezasadnym zawyżeniem jej zaktualizowanej wysokości.
Nadto należy mieć na uwadze, iż przedmiotowa opłata aktualizowana jest na podstawie opinii rzeczoznawców majątkowych, którzy zwykle wybierani są w drodze publicznego przetargu (podstawowym kryterium wyboru jest tu zazwyczaj najniższa cena). W związku z powyższym może się zdarzyć (a praktyka potwierdza, że zdarza się), iż rzeczoznawcy majątkowi pracując pod presją czasu nie biorą pod uwagę wszystkich okoliczności danej sprawy, nie wypełniają szeregu restrykcyjnych przesłanek ustawowych, co prowadzi do przecenienia wartości gruntu, a w konsekwencji do niezasadnej bądź częściowo niezasadnej podwyżki opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
W przypadku stwierdzenia, że podwyżka opłaty nie jest uzasadniona lub jest uzasadniona w innej (niższej) wysokości, wówczas przysługują użytkownikowi wieczystemu następujące środki:
- złożenie wniosku do organu odwoławczego (właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego) o ustalenie, że aktualizacja opłaty z
tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości,
- w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia w/w organu odwoławczego, użytkownikowi wieczystemu przysługuje prawo do wniesienia
sprzeciwu, co prowadzi do rozpatrzenia sprawy na drodze sądowej (przez właściwy sąd powszechny).
Do najczęściej podnoszonych przez użytkowników wieczystych zarzutów w postępowaniu odwoławczym, ewentualnie w postępowaniu przed sądem, należą w szczególności:
3.1. formalne aspekty dopuszczalności wypowiedzenia wysokości dotychczas obowiązującej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego
Organ, który zamierza wypowiedzieć dotychczas obowiązująca opłatę z tytułu użytkowania wieczystego i wprowadzić opłatę nową (wyższą), winien spełnić restrykcyjne przesłanki, które kształtują się następująco:
aa. aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty i oferta nowej opłaty) wymaga zachowania formy pisemnej;
bb. powyższe pismo musi zawierać następujące elementy:
- aktualne dane ewidencyjne nieruchomości gruntowej,
- ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej,
- przedstawienie sposobu obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej,
- pouczenie użytkownika o przysługującym mu prawie do odwołania się od podwyżki przedmiotowej opłaty,
- informację dotyczącą nowej wyceny wartości gruntu oraz miejsca, w którym użytkownik wieczysty może zapoznać się z operatem
szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego;
cc. przedmiotowe pismo musi zostać doręczone użytkownikowi wieczystemu najpóźniej do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego aktualizację opłaty, jeżeli opłata w nowej wysokości ma obowiązywać od dnia 01 stycznia następnego roku.
Niespełnienie wskazanych powyżej przesłanej w całości lub części może skutkować bezskutecznością podwyżki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości w całości lub w części już od początku kolejnego roku.
3.2. Zarzuty przeciwko operatowi szacunkowemu rzeczoznawcy majątkowego
W okolicznościach danego stanu faktycznego można przede wszystkim podnieść zarzut, iż operat szacunkowy, w oparciu o który dokonano aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jest wadliwy, a to np. na skutek przeszacowania wartości danej nieruchomości, co może prowadzić do częściowo niezasadnego podwyższenia wysokości w/w opłaty.
Opinia rzeczoznawcy majątkowego powinna czynić zadość wszystkim przesłankom wskazanym w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz w rozporządzeniach uchwalonych na jej podstawie (szczególnie istotne w powyższym względzie jest rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego; Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2109 ze zmianami).
Tytułem przykładu wskazać należy następujące błędy pojawiające się w operatach szacunkowych rzeczoznawców majątkowych, które mogą prowadzić do skutecznego zakwestionowania wysokości podwyżki:
aa. uśrednione ceny transakcji sprzedaży nieruchomości
Rzeczoznawcy majątkowi dokonują wyceny nieruchomości na podstawie porównania średnich cen transakcyjnych sprzedaży podobnych nieruchomości. W ten sposób wyłania się, tzw. „próba reprezentatywna”, na podstawie której rzeczoznawca ustala prawdopodobną cenę transakcji sprzedaży danej nieruchomości gruntowej.
Jednym z najczęściej powtarzających się błędów jest przyjmowanie przez rzeczoznawcę za punkt odniesienia próby, która pozbawiona jest reprezentatywnego charakteru. I tak rzeczoznawcy majątkowi porównują ceny transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych, które w zasadzie nie są podobne (nie są porównywalne), a to w konsekwencji może prowadzić do przecenienia wartości danej nieruchomości.
Zgodnie z orzecznictwem (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dn. 23.10.2007 r., sygn. akt II SA 351/07) podobieństwo nieruchomości w świetle zapisów zawartych w operacie szacunkowym nie może budzić żadnych wątpliwości.
bb. przejściowy spadek wartości danej nieruchomości gruntowej
Przejściowy spadek wartości nieruchomości gruntowej może przykładowo wynikać z faktu, iż właściwe organy nie zezwalają na konkretną zabudowę danej nieruchomości albo znacznie ją utrudniają i w związku z tym zabudowa danej nieruchomości zgodnie z warunkami planu zagospodarowania przestrzennego, ewentualnie w świetle decyzji o warunkach zabudowy, nie jest możliwa. Uzyskanie pozwolenia na budowę bardzo często wiąże się z trudnościami proceduralnymi, które przedłużają czas oczekiwania na wydanie pozwolenia na wiele miesięcy, a nawet lat, co może mieć oczywisty negatywny wpływ na wartość gruntu w danym momencie.
cc. kryzys gospodarczy/ spadek popytu
Przy wycenie wartości nieruchomości rzeczoznawca majątkowy powinien wziąć pod uwagę aktualne stosunki gospodarcze panujące na rynku (zbytu) nieruchomości, co jednak nie zawsze jest praktykowane. Kryzys gospodarczy oraz zmniejszony popyt na konkretne nieruchomości (np. nieruchomości o dużej powierzchni) mogą mieć bezpośredni wpływ na aktualną wartość danej nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji pozwalającej stwierdzić, czy w sporządzonym operacie szacunkowym w sposób wystarczający uwzględnił wszelkie zewnętrzne czynniki mogące mieć wpływ na wycenę danej nieruchomości.
Zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dn. 12.02.2008 r., sygn. II SA/Łd 770/07) rynek nieruchomości gruntowych o dużych powierzchniach, ma charakter inwestycyjny, wymagający dużych kapitałów, na którym występuje relatywnie niewielka liczba kupujących. Niewielki popyt znajduje zaś swoje bezpośrednie przełożenie na ustalenie wartości takich nieruchomości gruntowych.
4. Podsumowanie
- po stronie organów odpowiedzialnych za aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego pojawiają się w praktyce stosunkowo często błędy, mogące stanowić podstawę do zakwestionowania podwyższenia przedmiotowej opłaty (w całości lub części). W tym względzie konieczne jest dokładne sprawdzenie, czy w konkretnym przypadku (konkretnych okolicznościach) spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki podwyższenia ww. opłaty. Przeprowadzenie przedmiotowej analizy jest również dopuszczalne w trakcie trwania postępowania odwoławczego względnie sądowego;
- wszczęcie postępowania odwoławczego jest wolne od opłat;
- zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyrok z dn. 23.06.2005 r. sygn. III CZP 37/05; wyrok z dn. 26.10.2005, sygn. V CK 276/05) ustalona przez sąd opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego staje się wymagalna, w części przewyższającej opłatę dotychczasową, po uprawomocnieniu się wyroku. W związku z powyższym użytkownik wieczysty w takim przypadku zasadniczo nie jest obowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę w uiszczeniu podwyższonej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Łukasz Dachowski, LL.M.
radca prawny / doradca podatkowy
Kontakt: dachowski@zanthier.com
* * * * *
Styczeń 2011
Informacje prawno – podatkowe przygotowane przez Deloitte
Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – wybrane zmiany 2011
W dniu 30 listopada 2010 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw nr 226 poz. 1478 ustawę z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, która weszła w życie generalnie od dnia 1 stycznia 2011 roku (za wyjątkiem przepisu uchylającego pewne preferencje podatkowe dla produkcji biokomponentów do paliw, który wejdzie w życie z dniem 1 maja 2011 r.).
Przepisy powyższej ustawy będą miały zastosowanie, co do zasady, do dochodów uzyskanych (poniesionych strat) od dnia 1 stycznia 2011 r. Dodatkowo, podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: PDOP), których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2011 r. będą mogli stosować generalnie do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego przepisy ustawy o PDOP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r.
W związku z powyższym chcielibyśmy przedstawić Państwu wybrane zmiany dotyczące ustawy o PDOP:
• zwolnienia podmiotowe - wprowadzono zwolnienie podmiotowe odnoszące się do funduszy inwestycyjnych i emerytalnych posiadających siedzibę w państwie członkowskim UE lub państwie należącym do EOG,
• zbycie udziałów w celu umorzenia - dochody z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia nie będą stanowić dochodu z udziału w zyskach osób prawnych, lecz będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych,
• wniesienie aportu do spółki niebędącej osobą prawną - do przychodów podatkowych nie będzie zaliczało się generalnie przychodów z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki,
• wycena i amortyzacja aportów wniesionych do spółki niebędącej osobą prawną - ustalono zasady wyceny i amortyzacji składników majątkowych wniesionych do spółki niebędącej osobą prawną w wysokości wartości początkowej wskazanej w ewidencji podmiotu wnoszącego wkład oraz nakazujące kontynuację amortyzacji,
• odpłatne zbycie aportu wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną - ustalono zasady kalkulacji kosztów uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia przedmiotu wkładu wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną (będą one określone, co do zasady, na poziomie wartości początkowej przyjętej w ewidencji spółki niebędącej osobą prawną, pomniejszonej o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych albo w wysokości wydatków na nabycie albo wytworzenie przedmiotu wkładu poniesionych przez wspólnika wnoszącego wkład, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne – w przypadku gdy zbywany jest przedmiot wkładu nie był zaliczony w spółce do podlegających amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych),
• likwidacja i wystąpienie ze spółki osobowej – ustalono skutki podatkowe likwidacji spółki niebędącej osobą prawną, jak również wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osoba prawną,
• aport przedsiębiorstwa / zorganizowanej części przedsiębiorstwa - zmodyfikowano zasady wyceny i amortyzacji w przypadku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, w drodze wkładu niepieniężnego, wyłączając możliwość podwyższenia podstawy amortyzacji składników majątkowych nieujawnionych w ewidencji wnoszącego do wartości rynkowej,
• dywidendy - dodano kolejne warunki dotyczące zwolnienia z opodatkowania dywidend wypłacanych ze spółek zagranicznych oraz ze spółek krajowych: 1) spółka uzyskująca przychód nie może korzystać ze zwolnienia opodatkowania PDOP od całości dochodów, bez względu na źródło ich osiągania; 2) posiadanie udziałów (akcji) wynikać powinno, co do zasady, z tytułu własności (w określonych jednak przypadkach zastosowanie zwolnienia możliwe będzie również w przypadku posiadania udziałów (akcji) na podstawie tytułu innego niż własność);
3) wprowadzono wymóg złożenia przez podmiot uzyskujący dywidendę pisemnego oświadczenia potwierdzającego, że podmiot ten nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania,
• odsetki, należności licencyjne - rozszerzono zakres podmiotowego zwolnienia należności z tytułu z odsetek oraz należności licencyjnych wynikającego z implementacji Dyrektywy 2003/49/WE, poprzez wskazanie, że uzyskującym te należności może być również spółka podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w EOG. Ponadto, zasadniczo omawiane zwolnienie zostało uzależnione od: 1) otrzymania omawianych przychodów przez podmiot, który nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania, 2) złożenia przez podmiot uzyskujący omawiane przychody pisemnego oświadczenia potwierdzającego, że podmiot ten nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości dochodów bez względu na źródło ich osiągania,
3) posiadania udziałów (akcji) na podstawie tytułu własności. Dodatkowo wydaje się, że niezależnie od celów nowelizacji, brzmienie zmienionych przepisów może potencjalnie pozwalać na dodatkowe rozszerzenie analizowanego zwolnienia również na inne przypadki wypłaty należności licencyjnych lub odsetek.
W przypadku pytań prosimy o kontakt z Tomaszem Walczakiem (tel. 061 882 42 40, twalczak@deloittece.com)